ZUANNA E ESTERINA
(Belgin)

A Zuanna li piaghiat cussa frimmada de s'autobus, cussu palu imponidore de autoridade chi
peruna persone podiat isfidare. Isetare fit comente unu giogu pro issa. Teniat passientzia ca
teniat tempus de frundire. Isetaiat cun Esterina, aojende cun suspetu sos chi giompian a sa fila,
apprima de si accaparrare su postu sou fatendesi ispatziu intre sos ateros pasezeros. Cun su
cappottu de lana russa, sa pedde ingrincipida e una buscia a angulos isquadrados, pariat unu
rinotzeronte prontu a s'atacu, inue su corru aiat lassadu s'importantzia a cussa buscia niedda e
illustriada appiccada a su bratzu.
Serrende un'oju a coloru, aiat miradu atesu: "E ite numeru est cuddu?" aiat preguntadu.
Esterina aiat pigadu s'isguardu dae su romanzu politziescu, "Ite numeru est s'ite?" aiat fatu cun
ojos mesu tancados.
"Cuddu chi s'est acurziende. Ite numeru est?"
"No b'at nudda igue," aiat nadu Zuanna, continuende cun sa matessi chinnida casu mai b'aiat
carchi cosa chi non aiat bidu.
"Assia a macca chi so," aiat nadu Zuanna, "cuss'insegna manna e biairra subra 'e sa butega mi
pariat unu bus."
S'allampiadura de Esterina si fit arrumbada a s'insegna atesa e issa aiat mostradu unu mesu risu
cun sos cavanos: "comente podet essere un'autobus si est tres metros dae s'istradone?"
E ite cheres, sos bus parent de bolare a mes'aera in sa distantzia," si fit defendida Zuanna.
A Esterina li fit bennida a conca sa visione de un'autobus a mes'aera, e pustis fit torrada a su
liberu sou.
"Eibá! L'isco fintza deo chi sas insegnas sunt piatas," aiat sighidu Zuanna, ma fintzas sos
autobus parent goi si los abbaidas dae una prospetiva curreta."
Esterina non podiat cuntzentraresi pius a sas paraulas iscritas de su liberu, distraida dae su
contzetu de un'autobus piatu e a mes'aera.
"Comente podet esser unu mundu chena prospetivas si totu su chi bidimus est piatu?" aiat
ironizadu Zuanna. "Nos amus a imberghire s'unu cun s'ateru comente formas de cartone si non
podimus narrere cantu semus atesu dae sos ateros."
"No est prospetiva, ma est profundidade," aiat nadu Esterina chi non si podiat tratennere dae
su currezire s'isbagliu.
"Beru, so de accordu! sa profundidade! e zá no est pagu interessante zá. Est comente..."
Zuanna fit chirchende su vocabulu adatu. "Assomizat a... no la si podet cumparare a nudda, a
abbisu meu," aiat fatu cando mancu una paraula le fit bennida. "Sa profundidade est una cosa
diversa dae totu sas ateras, comente s'ispatziu, mi!"
"Ma si propriu como as nadu chi est una cosa diversa dae totu?"
"Eja."
"E tando non podet esser comente s'ispatziu."
"No apo nadu chi est comente s'ispatziu."
"Emmo chi l'as nadu."
"No, non l'apo nadu. Si no podia fintza narrer chi fit comente una padedda."
"S'ispatziu est comente una padedda?"
"No, ma l'aia potidu narrere."
"Ma lu as nadu."
"No."
Esterina aiat gitu sa mirada sua a su liberu, chi isse puru si fit umpidu de ispatzios e de
padeddas. "Mi ses abbucallotende de nou," aiat azuntu.
"Solu ca ti fis abbucallotada apprima de cumintzare. E ite numeru est cudd'ateru?"
"Si est a tres metros dae su marciapé, nom bi-nd'at unu."
"No, cuddu est un'autobus de abberu."
Esterina aiat serradu sos ojos a coloru e aiat miradu addefronte: "Custa bolta mi paret
un'autobus puru a mie."
"E ite numeru tenet?"
"No est giaru."
"A lu frimmo su matessi?" S'autobus aiat detzelleradu a su signu de sa manu de Esterina.
"Est su 67, cherimus su 156," aiat nadu Esterina.
"Nos tocat de no-che intrare como; s'est frimmadu pro a nois."
"Ma no ischimus mancu inue est tucchende."
"Non faghet nudda. Andat bene su matessi."
Esterina teniat pagu gana de la cuntrariare e goi aiat postu su liberu in sa buscia uffia e fit
pigada.
"Gighidenos dae carchi parte," aiat nadu Zuanna a s'autista cando l'aiat ammustradu
s'abbonamentu, e si fit setzida acurzu a isse goi chi, de tantu in tantu, li podiat dare un'ojada. No
b'aiat perun'ateru passezeru.
"Niun'ateru est pigadu," aiat nadu Esterina angustiada chi s'autobus non fit andende a su
tzentru.
"Non ti preocupes," aiat fatu Zuanna setzendesi in su sedile comente si fit una poltrona, "tenzo
bisione perfeta de s'istrada."
S'istrada si fit istringhida cando s'autobus fit intradu ind'una caminera distante dae su traficu de
su tzentru de sa tzidade. Zuanna aiat miradu sa carrela e s'autista cun su matessi fascinu,
comente una picciocca avventuradasi fora.
"Ispero chi l'ischides inue no-che sezis gighende?" aiat preguntadu a s'autista insuspitida, pustis
de aer notadu chi issa e totu no l'ischiat.
"Mancu s'idea! Ma oh, como chi semus inoghe, bidimus a inue no-che gighet," aiat fatu s'autista
cun sarcasmu, ispinghende s'atzelleradore.
"Pro forza chi l'ischit, Zuanna, est fatende su matessi tragitu onzi die dae meda annos."
"E proite no l'apo bidu innantis de oe? Cussa cara no la connosco, de a beru, est una cara goi
istrana chi non la poto tzertu ismentigare." S'autista si fit achizadu, su pe ispinghende
s'atzelleradore a onzi commentu de Zuanna, e incuntrende sempre sos ojos de issa riflessos in
s'ispiju.
"No est culpa sua, est naschidu cun cussa faccia. Eppoi, custu no est s'autobus nostru!"
"E ite so nezende deo? Si est fatende custu trabagliu dae meda annos e si custu est s'autobus
isbagliadu, devet parire normale, e tando proite paret goi istranu?
S'abbullonadura de Esterina l'aiat invasa tota, e issa si fit interrada ind-un'ateru romanzu
politziescu chi aiat bogadu fora dae sa buscia lutzida. Fit un'atu de autodifesa, ironica ind'unu
sensu bidu chi su liberu isse e totu faeddaiat de bocchimentos. Sos fozos nde fin pienos a
cuccuru de bocchidores e de vitimas chi, a bias, no fit possibile cumprendere si s'omine chi aian
mortu aiat isse e totu mortu calincunu, o si fit una vitima innotzente chi podiat esser diventada
un'assassinu, si petzi l'aian lassadu a sa sola intre sos andadorzos iscuros, lughinzos e pienu de
mortos de sa tzidade inue s'iscena si fit evolvende. De fatu, sa corrutzione fit totue e su
bocchimetu fit contazosu, o a su nessi pariat goi, inue totu parian fagher parte de un'assassiniu o
s'ateru. Ind'onzi paragrafu b'aiat unu cansciu e a onzi frase b'aiat unu caratere dae su
cumportamentu suspetosu, chi totu ind'una devian bocchire innantis chi su paragrafu fit finidu.
Zuanna mustraiat allampiaduras de impatzientzia a sos fozos chi pariat non si muvere casi mai.
"E muvedi Esterí, e zá no ses pagu coilonga zá."
Esterina aiat pasadu su liberu in coa. "Tenes s'ingarrigu de cuntrollare sa via."
"Lu so fatende cund-un'oju e cund'unu quartu de s'ateru so isetende chi gires s'ala de su liberu;
e girala!"
"E zá non mi ses distraende pagu zá, non bi la fato a ponnere mancu mesu cherveddu in custu
liberu."
"E affutidinde e girala cussa pazina!"
"Mi, lezidilu tue; no bi resesso a lezere si continuas a mi allampiare."
Zuanna aiat abbrancadu su liberu. Esterina fit fatende sa finta de si annoiare e si fit morighende
sos pilos fintzas a cando fit tzerta chi Zuanna non la fit mirende pius, e a sa cua aiat catzadu fora
un'ateu liberu politziescu dae sa buscia bell'e isvernissiada.
Fit chei s'ateru si non fit chi sas bocchiduras fin pius immaginativas. Omines betados fora dae
carchi palatu, arrostidos dae fogos improvvisos o annegados in tambullanas de ozu. Esterina si
fit mossighende sas laras cando aian cobertu de nitrogenu liquidu un'atera vitima indifesa chi poi
si fit fata a biculeddos. Ancas e bratzos si fin truncados e pustis si fin assuccados a frighinos
minudos cando fin rutos subra de unu pamentu de pedra. Totu su corpu, aparte sa conca chi si
fit separada intrea; e una cara bolante fit arrueddulada propriu cando sa conca de Zuanna fit
apparida e si fit pasada bisonzosa de sonnu subra sa pala de sa comare. Esterina aiat imbatidu
unu ticchirriu incontrolladu a su notare chi sas palas suas tenian pius concas de cantu s'ispetaiat.
S'abboghinamentu aiat asciuconadu s'autista, chi aiat manuvradu s'autobus a un'ala de sa carrela
e pustis aiat imberghidu unu camioneddu parchezadu.
"Coro meu!" aiat nadu Zuanna adderetendesi. "Ello proite l'azis fatu," aiat sighidu
ammonestende s'autista.
S'autista si fit frobbidu sos ojos cun s'ala de su bentone.
"Iscureddu!" aiat continuadu, sa cumpassione sua butiende fora dae cuss'erbu tzinicu. "Azis
petzi foscigadu un'ala. S'ater'ala est ancora noa. No pianghedas pius... faghenoche bessire chi
devimus leare un'ateru bus," aiat azuntu cun tonu de cumpassione isvanessida.
S'autista aiat asciadu sos ojos isfustos e aiat premidu unu butone comente si fit un'espulsore
ammajarzadu. Esterina e Zuanna si-che fin faladas e aian nadu in bon'ora a s'autista.
"E proite no-che semus faladas como?" aiat preguntadu Esterina fatende contu a su bentu fritu
chi fit iscudende sas ancas iscalzetadas.
"Pro no-che leare un'ateru bus, pro forza," aiat rispostu Zuanna cun connoschentzia manna
dignifada. "E cale numeru devimus leare custa 'olta?" aiat preguntadu seberende unu numeru
comente si fit gioghende a tombola.
"Devimus leare su 156."
"Su 156 non benit inoghe. Nos toccat de torrare addaisegus si lu cheres leare."
"E inue est sa frimmada de s'autobus?" aiat preguntadu Esterina.
"E ite nd'isco," aiat rispostu Zuanna, peró isco inue podimus leare s'autobus! Condutore," aiat
ticchirriadu dae inue fit ficchida. "Condutore," aiat ripitidu cun autoridade, "cando bos sezis
postu sa conca a postu, a nos podides gighere a inue semus pigadas?" S'autista las aiat
allampiadas cun incredulidade e si fit accasciadu in su setzidorzu comente si su pesu de su
mundu li fit faladu a conca.
"Mi paret unu paghitzeddu depressu, lassamulu in pasu pro carchi minutu," aiat tuturradu
Zuanna, agatende unu bicculu de simpatia.
"Eia bae, chi troppa cosas li sunt accaidas, iscureddu. No cumprendo propriu ite l'at leadu a
imberghire cussu camioneddu."
"Mancantzia de cuntzentramentu, creo," aiat nadu Zuanna, iscambiende frases de simpatia de
custu tipu finas a cando fin giompidas a su camioneddu.
"Coro meu!" aian fatu umpari. Aian istrintu sos cavanos e piuladu comente puzzoneddos
isdobbende sas alas de fronte a una matighedda profumada.
"Ite impiastru," aian nadu mirende su camioneddu iscasciadu.
"Crees chi calincunu l'at a notare?"
"Penso chi emmo. Cust'ala est totu tortigada."
"Ma si lu abbaidas dae s'atera parte, paret nou."
S'autista fit pianghende a córrinu in sa maniga sua.
"No bos preocupeda, autista, li naramus nois ite est accaidu, beru Esterí?"
"E it'est accaidu Zuá?"
"Ello non l'ischis?"
"Su chi isco est chi apo agatadu una conca in pius subra sas palas, pustis de aer bidu su micidiu
de totu cudda zente."
"No ses pro casu pensende a contare totu a sa politzia?"
"Ma est su beru!"
Si no ti caglias l'an a ponner in prisone pro unu muntone de annos, e no est nemmancu culpa
sua," aiat pretzisadu Zuanna. "Sa culpa la devimus dare a s'iscritore chi at fatu morrere totu
cudda persone. No est cosa 'ona fagher crebare totu cantos, a ses de accordu?"
"E su chi mi affutat de pius," aiat nadu Esterina, appropriendesi de su puntu de sa comare sua,
"est chi a isse non l'at a toccare nisciune, ca sa politzia non at a agatare mai sos carasos. Si l'at a
iscampare!" Si fit immobilisada igue, sa bucca appenedda a coloru, sos pilos indiaminados
atropigliendesi in su bentu, chirchende liberatzione dae su pensamentu de cussos fatos goi
disumanos chi aiat iscobertu.
Zuanna aiat accunsentidu cun sabidoria, "sa politzia at a inculpare isse," aiat nadu puntende su
poddighe a s'omine, "ca est totu culpa sua."
Esterina aiat fatu tzennu de emmo cun sa conca, "fintzas sa cara sua paret regelosa. De tzertu
paret unu riu mudu. Si non l'aio connotu, mi fio de tzertu assolocada de isse," aiat nadu cun
tremoria.
"Nos devimus cagliare a sa muda. Sezis cuntentu como, condutore?" aiat abboghinadu, "si non
narades nudda, mancu nois amus a narrere nudda. Bos semus testimonzos."
"Non cheres narrere alibi?" aiat preguntadu Esterina.
Zuanna si fit fata pensamentosa, "emmo, tenes resone. Non cherimus chi appicchen
cust'iscurigadu. Alibi est pius appropriadu. Sonat comente si fit dae carchi atera parte imbece de
si-ch'istare prozetende carchi villaneria."
"Eja, e cando amus contadu totu a sa politzia, nos at a gighere a bidda," aiat azuntu Esterina,
tuturrende ite podiat capitare si aian postu in griglios s'omine.
S'autista si fit accasciadu pianghende chena sosta.
"Narali carchi cosa Esterí, chi est gai affutadu."
Tenzo carchi gigiola, a nde cherides una, autista?" aiat offertu Esterina isforrojende intro sa
buscia niedda uffia de liberos. "So segura chi nde tenzo calincuna inoghe."
"E faghe in presse. A lu bides chi s'omine est dolende?"
Esterina fit forrojende su culu de sa buscia, unu logu chi non aiat visitadu dae meda tempus, e
aiat bogadu fora su chi li fit parvida una gigiola. "Millu mi! su molare frazigu, propriu s'ultimu chi
m'an bogadu. Andaia macca pro sos durches ai cussu tempus," aiat sighidu a tonu nostalgigu.
"In nomene de sos santos, no li dies cussu. S'at a asciuconare."
Esterina aiat interrotu su chi fit fatende, "Madonna mia santa, creo chi apo finidu totu sas
gigiolas apprima de mi-che bogare custu dente," aiat nadu cun espressione de timoria.
"Faghemi bidere!" Zuanna aiat leadu sa buscia isquadrada de Esterina e si fit posta a costurare
sas gigiolas. "Non s'idet nudda inoghe intro," aiat criticadu isboidende su contenidu in su
marciapé. Su muntoneddu chi nde fit bessidu podiat essere una biblioteca in miniadura: paritzos
liberos, unu zornale e unu pabilu chi aiat fatu parte de unu liberu. Ma osservende cun pius
avertimentu, si podiat narrere chi cussu montigheddu pariat pius unu muntonarzeddu chi unu logu
literariu.
"E custu it'est?" aiat fatu Zuanna cogliende una cosita birgonzosa dae su marciapé. "Diaulu
malaitu, unu preservativu est," aiat nadu frundendelu a su matessi tempus chi fit rispondende a sa
pregunta sua.
Esterina l'aiat coglidu, "cantas bortas mi so nada ite fine aiat fatu. Tenet unu valore
sentimentale, intendes," aiat nadu, su calore de cuss'ammentu ponzende fogu a sos cavanos suos
e batende unu bischigliu gioiosu a totu sa cara.
"Ite? cheres narrere chi... Esterí, faghet ischifu, bogamichelu dae sa vista."
"E cantu ses pagu romantica bae!" aiat nadu Esterina a tonu accusadore, ponzende s'ozetu
pretziosu in su fundale de sa buscia.
"E custos ite sunt?" aiat preguntadu Zuanna, tirende filos de prata chi si fin atropigliados totue.
"Ah, cussos sunt sos pilos suos apprima chi fit diventadu conchi ispilidu.
"E comente no lu podiat essere si sos pilos suos sunt totu inoghe?"
"Daimilos." Esterina aiat leadu casi a modu de fura sos pilos dae sa manu de Zuanna. "Li ses
arruinende sa riga," aiat nadu alliscinendelos comente si fit un'animale feridu.
"Iscummito chi tenes su cherveddu sou intro igue."
Esterina fit troppu preoccupada pro cussa matighedda de pilos pro fagher contu a su
sarcasmu de sa comare. "Ello," aiat nadu angustiada, "beru chi fit ispiliortiadu casi sempre."
"E non aiat nadu nudda cando li as tiradu sos pilos?"
"No, ca drommiat casi sempre."
Nell aiat movidu sa conca e si fit accasciada arrunbendesi a su muru pro agatare una postura
pius confortabile. Aiat leadu sos liberos e los aiat postu unu a fiancu a s'ateru in su marciapé
comente si los cheriat ammustrare a su publicu, ma essende in periferia, non b'aiat un'anima bia
igue chi podiat appressiare sa mostra.
"Osta Zuá," aiat nadu Esterina totu ind'una a boghe etzitada, "custu mi batit ammentos," aiat
comintzadu a contare chinnende a unu mucaloru. "M'ammento cando si fit suladu su nare cun
custu mucaloru... sa matana l'aiat fatu crebare."
"Ses nerzende chi cussa mancia est su muccu sou?" aiat nadu Zuanna, inconada dae
s'ammissione de Esterina.
"Non feta sa macca, custu no est petzi muccu. Faghet parte de isse. Dae carchi parte in custu
birdore b'est su DNA sou. Una die ispero de lu torrare a fagher benner biu."
"At a torrare chei unu babbuatzu cund'una fascita de pilos e unu preservativu."
"Abbastantzia pro lu equipazare bene," aiat nadu Esterina nostalgida.
"Creo chi est torradu addezá e s'est inguglidu totu sas gigiolas... no-nde 'ido manc'una inoghe."
"Madonna santa, ite omine iscurigadu." Tot'e duas aian dadu un'allampiada lestra a s'autista chi
fit ancora setzidu in su sedile sou mirende sa carrela deserta.
"A crees chi tenet un'espressione curiosa in faccia?"
"No est fatzile a lu narrere," aiat nadu Zuanna detzidende si cussa fit s'espressione sua
nadurale.
"Mezus si torramus a intro a lu confortare," aiat suzeridu Esterina cun sa cumpassione
ammannida dae unu sulu de bentu forte e fritu in sos raiosos suos.
Aian trotadu peri s'autobus comente duos missionarios pro agatare sa gianna serrendesi de
petu. S'autista si la fit riende a cuscusina e aiat leadu sa postura orizinale.
"Nos at tancadu fora!"
"Forsis cheret istare a sa sola," aiat nadu Esterina, proende a isvoligare sos misteros pius
profundos de sa mente de s'omine in sa matessi manera chi aiat isvoligadu su complotu de su
romanzu politziescu.
"No faghet bene esser solu ind'unu mamentu chei custu. Mezus meda doleresi cun sos amigos."
De botu, su motore de su veiculu si fit atzesu e, chena abbaidare in segus, s'autista so-che fit
avviadu lestru.
"Est abbandonende s'iscena de su crimine," aiat nadu Esterina chi, cun totu chi fit esperta
manna de s'imprevedibile de su 'echielafatucustu' populare, fit totu impreparada a cussu
isviluparesi de sos eventos, e chi unu pagu l'aiat fatu fagher figura mala. E ite tipu de
investigadora fit si non podiat antitzipare s'atzione de su regelosu? S'affrontu fit cumpletadu dae
su disconsolu de aer notadu chi non aiat pius pro issa su servitziu de s'autobus. Unu sensu de
annoiadura aiat leadu su postu de cussu pensamentu, ca non fit resessida a frimmare s'autista
ponzendesi eroica suta sas rodas de su veiculu. Aiat cuntempladu cuss'atu eroicu e aiat
bischigliadu appenedda innantis de cumprendere cantu fit macca cuss'idea, ca de seguru s'autista
si-nde affutiat si issa fit igue o no, e bidu chi fit reu de omitzidiu, non aiat tzertu esiadu a la
imberghire cun cussu veiculu pesosu chena bi pensare duas bias. Pensende a sos pompieros
raffiende sos bicculeddos de issa dae sas istampas de s'istrada, l'aiat fata tremeddare su filu de
s'ischina, ca issa e totu non podiat pius connoscheresi in cussos arrogos ischitzados de peta de
cuss'andala.
Cussos pensamentos si los aiat catzados dae su cherveddu comente unu chelu de ranzolu a su
bentu, cando unu politziotu cun sa moto si fit frimmadu a un'ala de s'istrada.
"Tipicu," aiat nadu Zuanna, affutada dae s'arrivare troppu tardu de su giandarme, "l'apo sempre
nadu deo chi bennint petzi cando su criminale si-l'est fuida." S'uffitziale si-che fit faladu dae sa
moto e si fit acurziadu a sas duas personas chi lu podian agiuare in cuss'andala deserta.
"Connoschides s'autista de custu veiculu?" aiat preguntadu, ispetzionende sas duas feminas dae
conca a pes, a pari modu de su veiculu distruidu.
"Non lu connosco de persona," aiat replicadu Zuanna.
"Azis bidu s'intzidente?"
"Tzertu chi l'amus bidu, semus bistadas inoghe totu su tempus dae cando est sutzessu, beru est
Esterí?"
"Mi paret, ma toutu dipendet dae su chi intendes cun custu totu su tempus."
"Contademi su chi azis bidu." aiat nadu s'uffitziale, chirchende unu fogliu biancu de su
notarieddu sou, chi pariat umpiu de iscritos minudos. "Aisetade unu mamenteddu," aiat nadu isse
proende a agatare un'ala bianca de cuss'iscartafacciu, "de solitu non tenzo bisonzu de iscriere
nudda. Non accait mai nudda inoghe. Mancu male," aiat nadu cando aiat agatadu su fundu
biancu de una pazinedda iscrita minudamente e chi finiat cun su vocabulu FINE in leteras
mannas. "Tando, narademi detagliadamente su chi est sutzessu."
"A abbisu meu totu fit cumintzadu cando sa conca sua fit ruta giosso."
"Propriu goi," aiat accordadu Zuanna, "ma innantis de totu custu, su corpu intreu chena conca
si fit fatu a bicculeddos, ind'unu istabilimentu mannu e feu, creo."
"Ite?" Su politziotu pariat confusu.
"No, chi fit ind'una tzentrale eletrica."
"Unu mamentu," aiat interrotu s'uffitziale.
"Emmo, tenes resone, no mi l'ammento 'ene, totu fit accaidu goi in presse."
"Frimmadebos!" aiat ordinadu s'uffitziale. "Como narademi su chi est sutzessu dae
s'incumintzu."
"Ite, dae s'incumintzu incumintzu?" aiat preguntadu Esterina, pagu cunvinta chi podiat
ammentare gai insegus.
"Dae su mamentu chi est relavante a s'intzidente."
"Aio ticchirriadu e s'autista fit bessidu fora de istrada," aiat nadu Esterina confundida chi su
politziotu non resessiat a cumprendere cussu complotu goi elementare.
"E pustis si-ch'est fuidu," aiat nadu Zuanna.
"Fuidu?"
"Eja, appena unu mamenteddu prima chi sezis arrividu."
"A fit solu o trabagliende umpari a carchi edora?"
"Trabagliende?" aiat meditadu Esterina.
"Edora?" aiat ruminadu Zuannna, "custa est sa prima bolta chi los intendo giamare goi, tue puru
Esterí?"
"No, sa Famiglia, so segura chi si giamat goi."
"No fetas sa macca, cussa est sa mafia. No ispetore, so tzerta chi fit a sa sola."
"E comente fit bestidu?" aiat preguntadu isse.
"Aiat s'uniforme," aiat nadu Zuanna, cun mente e boghe giara chi li daian autoridade
indisputada. "Camisa e bragas," aiat azuntu.
"Podides ispetzificare?" aiat nadu su politziotu.
"Tzertu serzente, camisa bianca e nita, ma non inamidada, e una paia de carzones betzos e
nieddos. "Non propriu un'omine de si fidare, ah Esterí?"
Esterina aiat banzigadu sa conca cun diasapprovatzione.
Su politziotu aiat lassadu perdere cussa critica de moda e si fit cuntzentradu a sos fatos.
"Descriidemi su veiculu sou."
"Biairru."
"Emmo, definitivamente biairru."
"Un'ispecie de biairru forte puru si no fit fatzile de lu narrere ca fit totu piuerosu. Podiat dare
petzi malu esempiu. Mi devia refiudare de bi intrare finas a cando non si fit netadu a su nessi una
paghitzeddu," aiat nadu Zuanna prestende contu a su fatu chi si fit depida disgraunzare, pustis de
aer iscobertu in issa e totu una sensibilidade inaspetada pro s'igiene e sa netesa.
"A fizis intro su veiculu?"
Zuanna aiat abbasciadu sa conca.
"Tot'e duas," aiat nadu Esterina; "su fatu bellu fit chi totu sos ateros aian detzisu de si-che leare
s'ateru chi sighiat, e lu aimus depidu leare nois puru si aimus bidu comente fit."
"E de chie sezis faeddende? cantu fizis?"
"Ses or sete."
"E totu sezis bintrados in sa machina?"
"Emmosí, b'at baranta postos pro si setzere, abbastantzia ispatziu pro totu, setzidos e
ficchidos," aiat nadu Zuanna ammustrendesi totu imparada.
"Torramus insegus. Fizis viazende in s'autobus cando fit capitadu s'intzidente, ah?... e s'omine
cun s'uniforme chi azis fentomadu fit s'autista," aiat propostu su politziotu, isperantzosu de no aer
isprecadu sas pagas rigas biancas de s'iscartafacciu cun badacias de pagu contu, si las aiat
potidas usare pro su pianu de un'ateru romanzu politziescu.
Esterina e Zuanna si fin chinnidas una cun s'atera, non cumprendende ite fit totu cussa
confusione.
"Eja, bo lu semus nezende dae meda," aian fatu tot'e duas umpari, esasperadas dae sa
mancantzia de visione de s'uffitziale.
"...E s'autista aiat imberghidu su camioneddu..." aiat nadu allampiende a Esterina, "... cando
bois azis ticchirriadu, curretu?" aiat fatu isvolighende sos fatos de s'accaidu comente si l'aian
presentadu un'evidentzia chi aiat potidu ponner in difficultade fintzas su pensadore pius
sofisticadu. Aparte isse pro fortza, ca sa differentzia fit chi isse non si podia perplessiare dae sos
fatos banales de su mundu; isse fit un'omine imparadu e de sabidoria manna de investigadoria, e
de fatos chi aian a de faghere cun s'investigadoria.
"Eja eja, apo ticchirriadu e isse est bessidu fora de istrada," aiat rispostu Esterina a tonu chi
traighiat mancantzia de interessu pro sas protzeduras, ca como teniat sa gana de si-che torrare a
su liberu sou e a fagher parte de sos ideales de comente una paristoria politziesca devet essere.
"E proite bos sezis posta a ticchirriare!" aiat continuadu isse cun cuss'interrogatoriu.
"Aio pensadu chi sa conca sua si-che fit bennida a parte e chi fit ruta subra sas palas mias," aiat
nadu Esterina, puntende su poddighe accusadore a Zuanna, su mamentu chi cussa fit cogliende
sos liberos e los fit ponzende intro sa buscia niedda. S'uffitziale publicu, chi finas a cuddu
mamentu non aiat notadu sos liberos chi fin imbolados acurzu a sos pes suos, aiat fatu unu brincu
etzitadu.
"A lu poto bidere custu?" aiat preguntadu, incapatze de controllare cuss'etzitamentu de iscolanu
chi aiat potidu imbarassare isse e totu si si fit bidu, ca cussu tzertu non fit su compurtamentu de
un'investigadore.
Esterina l'aiat passadu sa buscia." "Narademi si agatades carchi gigiola igue," aiat nadu.
S'uffitziale aiat abertu sa buscia e b'aiat postu sa manu intro.
Istade atentu a su preservativu," aiat nadu Esterina, "tenet un'importantzia sentimentale".
S'agente si fit ascamadu e aiat tiradu sa manu fora, tenzende unu romanzu. L'aiat tennidu in
manu zelosamente pro unu mamentu. "A mi lu imprestades?" aiat preguntadu ganosu de lu
lezere, "tenzo ancora meda oras de trabagliu de faghere."
"No l'apo finidu mancu deo ancora," aiat nadu Esterina leende cun fortza sa buscia dae sa
manu de su politziotu.
"Bo l'apo a torrare," aiat promitidu.
"No!"
"Mi lu devides dare," aiat insistidu.
Zuanna aiat abbaidadu s'agente a modu questionadore. "Comente no-che podimus fidare de a
bois?"
S'uffitziale l'aiat mirada incredulu. "So unu giandarme!" aiat glosadu.
Zuanna aiat leadu Esterina unu pagu atesu e aiat tuturradu: "custos investigadores sunt pagu
onestos e no mi fido de issos. A t'ammentas de cussu chi aiat bocchidu chenteuna persone?"
"E cale fit?" aiat preguntadu Esterina, isfortzendesi a s'ammentare.
"Mi paret chi fit tituladu 101 Dannatziones."
"Ah! Como si chi mi-l'ammento, e zá no fit pagu malu zá!"
Zuanna e Esterina si fin istrintas acurzu appenedda. "A ti paret chi est sa descritzione de custu
alguazile?" aiat murmutadu Zuanna totu accamada e aojende s'omine.
"Emmosí!" aiat fatu Esterina, fatendesi contu de cantu fin bistadas tzegas. Si fit cagliada unu
mamenteddu, meditende a su comente un'investigadore podiat isvoligare sa situatzione, "deo lu
distrago e tue lu iscudes in conca cun sa buscia," l'aiat abbisada a modu de un'investigadore chi
connoschet bene su dovere sou.
Zuanna fit de accordu, no tzertu ca fit cunvinta de sa zenialidade de su complotu, ma ca si fit
annoiada de isetare igue cun mancu un'autobus a inghiriu.
"E su liberu meu?" aiat nadu Esterina, notende chi su politziotu lu teniat in manu, setzidu in
manciapé cun sas ancas incaddigadas, intratennidu dae su evolveresi de sos misteros.
"Non ti l'at tzertu a torrare pius como."
Tot'e duas si fin postas a caminare chena si fagher notare, bidu chi fin arrividas a una detzisione
definitiva. Comente furadores in sa note, fin coladas pianu pianu a su fiancu de sa moto, cun
s'uffitziale detzisamente obliviu de sa presentzia issoro ca fit ind-un'atera terra inue Esterina e
Zuanna non esistian.
Cando Zuanna fit pigada subra su veiculu a duas rodas, Esterina fit brincada addaisegus, sa
cara sua brillende de etzitamentu. Sos cappotos malaccontzados e sa buscia niedda bolaian in su
bentu, comente puru sos pilos selvazos chi faghian undas de rebellione. Cando fin passadas a
cameddu de su politziotu, isse fit a bucca aberta e aiat lassadu ruere su liberu a terra.
"Oh, cussa est sa moto mia," aiat abboghinadu.
"E cussu est su liberu meu," aiat ticchirriadu Esterina, entusiasmada dae su prospetu chi non
deviat isetare pius su 156.




Domo