Poniżej znajduje się kurs c++ dla poczatkujacych WSTĘP CO BĘDZIE NAM POTRZEBNE ? Aby zaczać pisać programy trzeba mieć dużo cierpliwosci i jeszcze więcej wolnego czasu, ponieważ napisanie dobrego programu to wpisanie kilku tysięcy linijek kodu. Nie obędzie się też bez kompilatora, czyli programu, który przetłumaczy wpisane linijki na język komputera. Ja używam kompilatora BC 4.52 (dołanczany był do PC WORLD KOMPUTER z maja `98 (lub cos koło tego)). Jeżeli mamy już wszystko, to możemy zakasać rękawy i brać się do dalszej roboty. DLACZEGO PISAĆ PROGRAMY POD DOS'a ? Programy DOS'owe sa proste do napisania, więc jeżeli zaczynasz przygode z C++ polecam zaczac od DOS'a, a dopiero puzniej przeskoczyć na WINDOWS'a. Poza prostota pisania sa też inne względy, min. to, że programy DOS'owe zajmuja bardzo mało miejsca na dysku w porównaniu z WIDOWS'owymi gigantami, maja też bardzo mały apetyt na pamięć RAM, można je uruchamiać zarówno w DOS'ie jak i w WINDOWS'ie. Jesli jednak chcesz pisać pod WINDOWS'a . PIERWSZY PROGRAM Prace nad nowym programem należy zaczac od stworzenia nowego projektu. Gdy projekt jest już gotowy, otwieramy plik projektu do edycji, i wpisujemy kod programu. Jednym z najprostrzych programów jest poniższy: // Program napis #include <stdio.h> main() {  printf("Moj pierwszy program w C++");  return 0; } Napewno chciał(a)bys wiedzieć co robi każde z poleceń. // Program napis  Jest to komentarz.Cała linijka po znaku '//' uznawana jest za komentarz. Istnieje jeszcze jeden typ komentarza, mianowicie cały tekst zawarty między znakami '/*' i '*/' jest komentarzem, może to być kawałek linijki, lub kilka linijek programu. #include <stdio.h> Jest to polecenie dołanczajace plik nagłówkowy, czyli taki który mówi programowi z jakich poleceń będziemy kożystać. main() { } Jest to funkcja uruchamiajaca program. Między klamrami znajduja się polecenia, które będa wykonywane. printf("Moj pierwszy program w C++"); Jest to polecenie wypisujace na ekranie tekst, ktory umiescimy w cudzysłowiu między nawiasami. return 0; polecenie mówiace o zakończeniu funkcji main, czyli o końcu programu.   Zauważ, że każde polecenie kończy się srednikiem ( ; ).   Aby zobaczyć efekt naszego dzieła wcisnij CTRL+F9 (w BC 4.52), lub wybierz polecenie kompilacji i uruchomienia programu. Nieprawdaż że piękny, ale czegos mu brakuje.Aby rozbudować program należy wstawić odpowiednie polecenia pomiędzy klamry funkcji main. Opis najczęsciej używanych poleceń znajduje się w kolejnych rozdziałach. Aby nauczyć się dobrze rozbudowywać program przeczytaj kolejne lekcje. ROZBUDOWA PROGRAMU ZMIENNE Gdyby cała pamięć RAM Twojego komputera przyrównać do kartki papieru w kratke, to zmienna można przyrównać do jednej krateczki. Zmienna to kawałeczek pamięci, który mamay do dyspozycji. Zmienne służa do tymczasowego przechowywania danych,tzn wszystkie dane, które znajdowały się w zmiennych, i nie zostały zapisane do pliku znikaja wraz z końcem pracy programu. O zapisywaniu do pliku możesz przeczytać w dalszej częsci tej strony. Wyróżniamy wiele typów zmiennych, opis najprzydatniejszych nich znajduje się poniżej. Jesli chcesz zobaczyć opis wszystkich typów zmiennych zajrzyj do help'ów. Typ Zasięg unsigned char 0 do 255 char -128 do 127 unsigned int 0 do 65.535 int -32.768 do 32.767 unsigned long 0 do 4.294.967.295 long -2.147.483.648 do 2.147.483.647 float 3,4 x 10E-38 do 3,4 x 10E38 double 1,7 x 10E-308 do 1,7 x 10E308 long double 3,4 x 10E-4932 do 1,1 x 10E4932 Po co używać różnych typów zmiennych, można by używać jednego typu do wszystkiego ? Używamy wielu typów zmiennych, aby ograniczyć zużycie pamięci przez program. Im więcej cyfr zawiera zmienna, tym więcej pamięci zrzera program. ZAWSZE UŻYWAJ JAK NAJBARDZIEJ DOPASOWANYCH ZMIENNYCH. Ten nawyk zaowocuje podczas pisania większych programów. Popularnosć programu nie zależy od apetytu na pamięć, nawet przeciwnie im program ma mniejsze wymagania, tym jest popularniejszy. Pamiętaj jednak, że nie tylko wymagania się licza, ale wyglad też. Tutaj znajduje się skrot do pliku z przykładowym programem, pokazujacym do czego min. można używać zmiennych. JAK POBRAĆ DANE ? Dane sa to wartosci zmiennych. Wartoscia zmiennej może być znak, ciag znaków lub liczba. Dane możemy pobierać z pliku, z klawiatury, lub z innego zródła. O pobieraniu danych z pliku możesz przeczytać w dalszej częsci strony, aby tam przejsć kliknij tu. Jeżeli chodzi o pobieranie danych z klawiatury, najczęsciej kożystam z dwóch niżej opisanych poleceń. Istnieje jeszcze kilka, ale te w zupełnosci wystarczaja do napisania dobrego programu. Pierwsze polecenie, które opisze to getch, dokładnie jego prototyp wyglada tak: int getch(void); int przed funkcja informuje nas, że funkcja zwraca pewna wartosć, void w nawiasach funkcji mówi nam że nawiasy maja zostać puste. W praktyce tej funkcji używa się na dwa sposoby : 1. getch(); powoduje zatrzymanie pracy programu, do czasu nacisnięcia jakiegokolwiek (buforowanego) klawisza na klawiaturze. 2. int klawisz=getch(); powoduje zatrzymanie pracy programu, do czasu nacisnięcia jakiegokolwiek (buforowanego) klawisza na klawiaturze i przypisanie kodu klawisza zmiennej klawisz. Używajac funkcji getch(); program zatrzymuje się do czasu gdy nacisnięty zostanie klawisz. Zaraz po nacisnięciu klawisza przca programu jest kontynuowana. Na ekranie nie wyswietla się żadan informacja o wcisniętym klawiszu.   Drugim poleceniem, które opisze będzie scanf. Aby pobrać dane z klawiatury kożystajac z polecenia scanf, należy do programu wstawić następujące polecenie : scanf("%d",&dane); Przeanalizujmy argumenty tego polecenia. "%d" Oznacza, że pobierana zmienna będzie zmienną liczbową. Jeżeli zamiast "%d" użyjemy "%c" pobieraną daną będzie znak, jeżeli użyjemy "%s" pobierany będzie ciąg znaków. &dane Oznacza że pobrane dane będą umieszczane w zmiennej o nazwie dane. Przed nazwą zmiennej musi stać znak "&" !!! Jedną z wad tego polecenia jest konieczność potwierdzania wprowadzanych danych klawiszem [ENTER], czyli nie znajdzie zastosowania w wypadku gdy program ma zareagować zaraz po naciśnięciu klawisza.   Innymi zródłami danych może być data, godzina, ilość wolnego miejsca na dysku, itp. Takie dane są używane np w instalatorach (wolne miejsce na program), wirusach (data,godzina) i innych programach. Do sprawdzenia aktualnej godziny służy polecenie gettime, do sprawdzenia aktualnej daty użyj polecenia getdate, zaś do sprawdzenia wolnego miejsca na dysku użyj polecenia getdfree. Opisy wszystkich poleceń dostępne są w dziale Przydatne polecenia. PĘTLE Pętla jest t otaka instrukcja, która powtarza n razy daną część kodu (np. pobiera 10 liczb z pliku). Pętle wykożystywane są niemal w każdym programie. Ich działanie opiera się na sprawdzeniu pewnego warunku i (w zależności czy warunek był spełniony czy nie) wykonaniu pewnego ciągu instrukcji (lub pominięciu wykonania pewnych instrukcji). Wyróżniamy następujące typy pętli: goto for for-break while do-while PLIKI Obsługa plików w programie jest bardzo ważnym elementem. W plikach przechowywane są dane, które mogą się zmieniać (konfiguracja), rozrastać bądź zmniejszać się (bazy danych). W plikach przechowuje się też dane, których wczytanie z innego pliku jest wygodniejsze niż przechowywanie ich w pliku wykonywalnym programu (rysunki).   Najlepszym (troszke dziwnym ale dobrym) sposobem przedstawienia obsługi plików jest porównanie dysku do zeszytu(książki), a pliku do kartki tego zeszytu(książki). W książce(zeszycie) jest wiele kartek, w programie też można używać wielu plików. Aby je rozróżnić kartki książki są ponumerowane, a my każdemu plikowi przypożądkujemy jedną zmienną identyfikującą go, odbywa się to w następujący sposób: FILE *plik1; FILE określa że deklarowana zmienna służy do obsługi plików *plik1 (koniecznie z gwiazdką) określa nazwę zmiennej która będzie użyta do identyfikacji pliku. Gdy masz już zarezerwowany wskaźnik do pliku, musisz jeszcze otworzyć plik i możesz z nim robić co chcesz. Do otwarcia pliku służy następująca funkcja: fopen(nazwa_pliku, tryb_dostepu); Jako nazwa pliku wpisz nazwę pliku który chcesz otworzyć (wraz z ścierzką dostępu, jeśli otwierany plik znajduje się w innym katalogu niż plik wykonywalny programu). Jako tryb_dostepu wpisz jedną z następujących wartości: a plik zostanie otwarty w trybie zapisu, jego poprzednia zawartość nie ulega destrukcji. r plik zostanie otwarty w trybie odczytu. w plik zostanie otwarty w trybie zapisu, jego poprzednia zawartość ulega destrukcji, jeżeli plik o tej nazwie nie istniał, zostanie stworzony. b wraz ze znakami r, w lub a oznacza otwarcie pliku w trybie binarnym (w takim trybie zapisywane są min pliki EXE). UWAGA !!! Wartości obu powyższych zmiennych musisz umieścić w podwujnym cudzysłowiu ( " " )   Istnieje kilka poleceń służących do odczytu/zapisu danych do pliku, lecz ja omówie tylko te uznawane za najlepsze. Do odczytu danych służy funkcja fscanf, zaśdo zapisu fprintf: fscanf(FILE *stream, const char *format,&zmienna); fprintf(FILE *stream, const char *format,zmienna); Parametry obu funkcji są bardzo podobne. Jako FILE *stream wpisz nazwę zmiennej identyfikującej wybrany plik (bez gwiazdki). const char *format, to format zapisywanych/odczytywanych danych ( omówiony w jednym z poprzednich działów ). Natomiast jako zmienną wpisujesz zmiannąktórej wartość ma być zapisana do pliku, lub do której mają zostać przesłane dane z pliku ( w tym drugim przypadku przed nazwązmiennej należy umieścićznak &). Jeśli zapisujesz coś na kartce, lub czytasz książke "wędrujesz po stronie". Tak samo dzieje się przy odczycie/zapisie danych z/do pliku. Zaraz po otwarciu znajdujesz sięna samym początku, jeśli czytasz, zapisujesz kilka znaków "przesówasz się" o te kilka znaków. Do przemieszczania się po pliku służy funkcja fseek omówiona w przydatnych poleceniach. UWAGA ! Jeśli natrafisz na koniec pliku ( np. podczas odczytu przez funkcje fscanf) odczytująca funkcja zwraca wartość EOF !!!   Każdy plik który był przez Ciebie używany musi zostać zamknięty przed opuszczeniem programu. Do zamykania wszystkich otwartych plików służy funkcja fcloseall(); Natomiast do zamknięcia jednego pliku służy funkcja: fclose(nazwa_zmiennej); Jako nazwa_zmiennej wstaw nazwe zmiennej identyfikującej odpowiedni otwarty plik ( bez gwiazdki). GRAFIKA Istnieje kilka sposobów na tworzenie grafiki pod DOS'em. Ja omówie tu tworzenie grafiki BGI (Borland Graphics Interface), ponieważ jest ona łatwa i wystarczająca do stworzenia graficznej aplikacji. Najprostrzy program wykorzystujący grafike BGI musi spełniać następujące warunki: do programu musi być dołączony plik służący do zainicjowania trybu dla określonego typu karty graficznej. Plik ten ma rozszeżenie *.bgi i najczęściej będzie to egavga.bgi. program musi włączyć (setgraphmode) i wyłączyć (closegraph) tryb graficzny Poza tym, jest to zwykły program. Tutaj znajduje się plik z najprostrzym programem wykorzystującym grafike BGI, a poniżej szczegółowe omówienie działania programu: #include <graphics.h› W tym pliku nagłówkowym znajduje sięwszystko co jest potrzebne do korzystania z BGI. #include <conio.h› Kolejny plik nagłówkowy. Z niego potrzebna jest funkcja getch(). int main(void) Wywołanie funkcji main. int gdriver = DETECT, gmode; Deklaracja zmiennych typu int, i jednoczesne przypisanie zmiennej gdriver wartości DETECT. initgraph(&gdriver, &gmode, ""); Inicjacja trybu graficznego. line(0, 0, getmaxx(), getmaxy()); Rysowanie lini ( przekątna ). getch(); Oczekiwanie na naciśnięcie klawisza. closegraph(); zamknięcie trybu graficznego. return 0; Zakończenie programu.   Rozbudowanie programu o nowe możliwości graficzne polega na wstawieniu zamiast (poniżej) funkcji line innych funkcji opisanych poniżej: arc rysuje łuk, wycinek okręgu bar rysuje prostokąt, "słupek" np. dla wykresów bar3d rysuje "słupek trójwymiarowy" circle rysuje okrąg cleardevice czyści ekran graficzny clearwievport czyści okno (część ekranu) w trybie graficznym closegraph zamyka tryb graficzny (wraca do trybu tekstowego) getbkcolor zwraca bieżący kolor tła numerki podstawowych kolorów getcolor zwraca bieżący kolor rysowania numerki podstawowych kolorów getmaxx zwraca maksymalną wartość współrzędnej x na ekranie getmaxy zwraca maksymalną wartość współrzędnej y na ekranie getpixel zwraca kolor wskazanego punktu numerki podstawowych kolorów getx zwraca bieżącą współrzędną x kursora graficznego gety zwraca bieżącą współrzędną y kursora graficznego initgraph inicjuje tryb graficzny sterowniki line rysuje linie prostą linerel rysuje linie z aktualnej współrzędnej o długości określonej parametrami lineto rysuje linie z aktualnej współrzędnej do współrzędnej określonej parametrami moverel przesuń kursor graficzny relatywnie (w stosunku do pozycji początkowej) moveto przesuń kursor graficzny do wskazanego punktu outtext wyświetla napis outtextxy wyświetla napis z początkiem w podanej współrzędnej putpixel zapala punkt na ekranie numerki podstawowych kolorów rectangle rysuje prostokąt setbkcolor ustawia kolor tła numerki podstawowych kolorów setcolor ustawia kolor rysowania numerki podstawowych kolorów PRZYDATNE POLECENIA Bardzo często zastanawiamy siędo czego służy dane polecenie, lub jakie polecenie służy do czegoś. W tym dziale przedstawiam najprzydatniejsze polecenia wraz z krótkim opisem. getdate Prototyp funkcji znajduje się w pliku 'dos.h'. Funkcja przypisuje odpowiednim polom struktury typu struct date dane o bierzącym roku, miesiącu i dniu. Tutaj znajduje sie przykladowy program, wysietlajacy aktualna date. getdfree Prototyp funkcji znajduje się w pliku 'dos.h'. Funkcja podaje ilosc wolnego miejsca na dysku i przypisuje odpowiednim polom struktury typu struct dfree dane o dysku określonym przez drive. Tutaj znajduje sie przykladowy program, wysietlajacy ilość wolnego miejsca na dysku. gettime Prototyp funkcji znajduje się w pliku 'dos.h'. Funkcja przypisuje odpowiednim polom struktury typu struct time dane o bierzacym stanie zegara systemowego.