Arşiv Hakkında İletişim Site Haritası

 Mısırlı Matematikçinin Adıyla Oynamak

Mathquake, 8.7.2009, 07:38.

Bilindiği üzere sahtecilik, bir ün ve servet aracı olarak ticaret ve sanatta, bilimde ve antikacılıkta alışılmadık bir şey değildir. Açığa çıktığında büyük kayıplara ve utanca yol açar. Açığa çıkmadığında ise tarihi değiştirir.

İlk kez M.Ö. 3. yüzyılda yaşamış mucit-matematikçi Arşimet (Archimedes) tarafından keşfedildiği söylenilen kürenin yüzey alanına ait formülün başına gelenin bu olduğuna inanılıyordu ve 79 yıl sonra bu inancın doğru olduğunu kanıtladık.

Tarihler, 1893’ü gösterdiğinde, V. S. Golenischev adlı bir Rus araştırmacı Mısır’a gelerek Abd el-Rasoul’den bir papirüs satın aldı. Daha sonra bu papirüs “Golenischev Papirüsü” ya da “Moskova Papirüsü” adıyla anıldı. Mısır’ın ilk yazı türü olan hiyeroglifle yazılan bu papirüs, 5 M uzunluğunda ve 8 CM enindeydi. İçinde tam 25 tane problem ve bu problemlerin çözümleri vardı. Fakat bu papirüsün bazı kısımları yıprandığı için okunamaz durumdaydı. Bu nedenle 1912’de Moskova Güzel Sanatlar Müzesi’ne geçen bu papirüsün okunması için çok zaman geçti. Ve nihayet, 1930’da Alman çevirmen W. W. STRUVE tarafından papirüs tam olarak okundu ve çevirisi “W. W. STRUVE , Mathematischer papyrus des Museums in Moskau (Moskova Müzesi'ndeki Matematik Papirüsü)", Quellen Studien Gesch. Math. [A], 1930” kitabıyla Berlin’de yayınlandı. Bu papirüsün yazılış tarihi tam olarak bilinmiyor ama, M.Ö. 1890’da, yani 21. Hanedanlık Dönemi’nde yazıldığı sanılıyor. İçinde bu 25 problemin hemen hemen tümü pratik ve uygulamalı hayattan seçilmiş olup Ahmes’in papirüsünden oldukça farklıdır. Fakat bu papirüste öyle bir problem var ki; bu problem şimdiye kadar bulunan bütün Mısır papirüslerindeki problemlerden daha ileri seviyedeydi. Papirüste 10. problem olarak geçen bu problemde, yarıküre şeklindeki bir sepetin hacmi için bir uygulama mevcuttur. Bu ve papirüsteki kesik piramitin hacmiyle ilgili olan problem Mısır Matematiği’nin zirvesi olarak kabul edilmektedirler.

Ancak başta T. E. PEET ve O. Neugebauer olmak üzere bir çok yorumcu STRUVE’nin bu problemi yanlış yorumladığını söylediler. Şimdiki yorumculara bakılırsa, kaynaklarda kürenin yüzey alanının formülünü ilk keşfedenin Arşimet olduğu gözönüne alınırsa, onların da aynı fikirde oldukları anlaşılmaktadır.

İlk bakışta görüşü ağır basan tarafın haklı olduğunu düşünebilirsiniz. Fakat araştırmalar derinleştikçe işin gerçeğinin farklı bir hal aldığını, birbiriyle ilgisizmiş sanılan bilgilerin biraraya gelmesiyle ve kasıtlı ya da kasıtsız olarak yanlış yapılan yorumların düzeltilmesiyle metni doğru bir şekilde okuduğunuzda, ilk yorumcu STRUVE’nin haklı olduğunu görürsünüz. Bu takdirde yapılan iş, Arşimet’in keşfetmiş olduğu küre alanı formülünü kendisinden 1500 yıl kadar sonra bulunmuş olması gibi inanılmaz bir başarı olmaktan çıkmakta ve sıradan bir hesap haline düşmüş olmaktadır. Bunun böyle olması biraz aşırı gibi görünebilir. İnanın değil. Kanıt için papirüslere ve bizzat Arşimet’e başvuracağız.

Şimdi bu konudaki diğer gelişmeleri menüdeki FORUM'a girip, Eski Mısır Matematiği/Moskova Papirüsü/Bir Problemin Analizi: Moskova Papirüsü, Problem 10'dan öğrenebilirsiniz. İsteyen orada tartışabilir, hatta soru bile sorabilir; ama insaf ölçüsünde!

Search Engine Optimization and SEO Tools