miasto

B I E C Z

M  E N U

    Biecz - praca magisterska Anny Tryszczyło , napisana w roku 1958 w Krakowie , na seminarium Wydz. Historii WSP pod kierunkiem dr doc. Ignacego Zarębskiego - historyka kultury – mediewisty.

Recenzowana przez dr Janinę Bieniarzównę


Krótki zarys dziejów miasta Biecza w okresie jego świetności – do XVI wieku .

   Galeria 1
   Galeria 2
   Galeria 3

   Rozdział 1
   Rozdzaił 2
   Rozdzaił 3 
   Rozdzaił 4
   Rozdzaił 5 
      Kasztelanowie Bieccy
      Biecka "szkoła" katów
      Mieszkańcy Biecza...
      Bieccy Żydzi
      Bieccy Powstańcy

CAŁA PRACA

Wstęp.

Stan źródeł i badań o Bieczu.

Ze źródeł dotyczących dziejów miasta Biecza dochowało się wiele aczkolwiek niekompletnych i częściowo zniszczonych akt. Najważniejszymi spośród nich są Kopiarze bieckie w dwu tomach :

1) sięga odpisów przywilejów, dokumentów i inwentarzy kościoła farnego w Bieczu;
2) Księga odpisów przywilejów i dokumentów miejskich.

Są to źródła nie wydane dotychczas , pozostają w rękopisach. 
Innym źródłem dostępnym do historii miasta są:
3) Księgi Grodzkie Biecza - Castrensia Biecensia , zachowane w tomach : I – do roku 1614;
II – 1615 – 1702;
t.III – 1754 – 1782;

oraz Cosularia Biecensia czyli Księgi Radzieckie od 
1592 – 1555;
1612 – 1644;
Czwartym źródłem jest najdawniejsza Księga sądowa m. Biecza , wydana w 1897 roku przez Bolesława Ulanowskiego. 

Poza tym o Bieczu znajdują się liczne wzmianki w Aktach Grodzkich i Ziemskich ;


Acta historia res gestas Poloniae illustrantia. 
1) PAN rkp. Nr 386, 385;
2) Archiwum Komisji Prawnej A.U. t. V. 1897 str. 401;
3) Akta Grodzkie i Ziemskie - Lwów 1884;
4) Acta Tomiciana - Kraków 1887, wydane;
5) Acta hist.res gestas Poloniae illustrantia;
6) Franciszek Bujak – Materiały do historii m. Biecza (1361- 1632) Kraków – 1914;

Wzmianki o ziemi bieckiej lub o Bieczu : 

1) J. Długosz : Historia Polski t. I str. 19: „....potem rzeka Ropa opływa wzgórze , na którym stoi miasto Biecz” ... 
2) 3) J. Długosz – Historia Polski t. I str. 486 ;
Kodeks Mogilski str. 14; Kodeks Dyplomatyczny Małopolski t. I str. 32; Kodeks Dypl. Kat, Kr. T.


Opracowania :

Roman Rybarski – Gospodarka m. Biecza w XVI wieku –Ekonomista 1909
Miasto nie doczekało się jeszcze opracowania całości dziejów. Nad poszczególnymi fragmentami pracuje zespół naukowy Uniwersytetu Wrocławskiego. Dotychczas ukazały się opracowania i wydane wypisy ze źródeł przez Franciszka Bujaka 

Poza tym nie ma żadnych opracowań obejmujących całość danego okresu historycznego. 

Rozdział I

Rozdział II

Rozdział III

Rozdział IV

Rozdział V

Kasztelanowie Bieccy

 Biecka szkoła katów

Mieszkańcy Biecza w II poł. XIX w.

Bieccy Żydzi

Bieccy Powstańcy

     Bibliografia:

Żródła : Kopiarze bieckie w dwu tomach 

1) Księga odpisów przywilejów, dokumentów i inwentarzy kościoła farnego w Bieczu;2)*
2) Księga odpisów przywilejów i dokumentów miejskich.
         Są to źródła nie wydane dotychczas , pozostają w rękopisach. 

Innym źródłem dostępnym do historii miasta są:
3) Księgi Grodzkie Biecza - Castrensia Biecensia , zachowane w tomach : I – do roku 1614;
          II – 1615 – 1702;
       t.III – 1754 – 1782;

oraz Cosularia Biecensia czyli Księgi Radzieckie od 

1592 – 1555;
1612 – 1644;

Czwartym źródłem jest najdawniejsza Księga sądowa m. Biecza , wydana w 1897 roku przez Bolesława Ulanowskiego. 

Akta Grodzkie i Ziemskie ; 
Acta Tomiciana ; 
Acta historia res gestes Poloniae illustrantia. 

Franciszek Bujak – Materiały do historii m. Biecza (1361- 1632) Kraków – 1914;
Kodeks Mogilski ; Kodeks Dyplomatyczny Małopolski Kodeks Dypl. Katedry Krakowskiej. 
Monumenta Poloniae Historica, Lwów 1864, 
L.Łętowski- katalog biskupów krakowskich, Kraków 1852.


Album Studiosorum Universitetatis Cracoviensis, Cracoviae 1887 wyd Zegota Pauli i A. Chmiel



Opracowania :

J. Albertrandi – Panowanie Kazimierza, Jana i Aleksandra Jagiellończyków . Warszawa 1827
S. Arnold – Podłoże gospodarczo – społeczne polskiego Odrodzenia Warszawa 1953
Baliński, Lipiński, Starożytna Polska- W-wa 1844
] R.Rybarski –Handel i polityka handlowa Polski w XVI ,Poznań 1828 
O. Balzer – Królestwo polskie 1295-1370, Lwów 1919
O.Balzer – Niemcy w Polsce ( przykarpaccy )Kwartalnik Hist. XXV r 1911
B. Baranowski – Procesy czarownic w Polsce w XVII i XVIII w - Łódź 1952
I. Baranowski- Przemysł polski w XVI wieku , Warszawa 1919
J. Bardach – Historia państwa i prawa – Warszawa 1957
Julian Bartoszewicz – Historia pierwotna Polski – Kraków 1878
H. Barycz- Historia Uniwersytetu Jagiellońskiego w epoce humanizmu- Kraków1935
H. Barycz – Rozwój nauki polskiej w okresie narodzenia – Warszawa 1953
A.Boniecki –Herbarz Polski, W-wa1899
A. Bruckner – Dzieje kultury polskiej – Warszawa 1935
A.Bruckner- Encyklopedia staropolska , Warszawa 1939
D.Bryndza –Nacki – Poczet imienny senatorów i ministrów królestwa Polskiego doprowadzony do 1795 r – Warszawa 1937
K. Budzyk – Z dziejów renensansu w Polsce, Wrocław 1953
Fr. Bujak – Studia nad osadnictwem Małopolski – Rozprywy Wydz, Hist- Hist. AU Kraków 1905
Fr. Bujak –Zasady polityki gospodarczej Polski w XVI wieku i jej geneza- Myśl Narodowa 1930
J. Bystroń – Dzieje obyczajów w dawnej Polsce w XVI-XVII w – Kraków 1932
Ł.Charewiczowa – Znaczenie badań nad planami miast dla ich historii Pamiętnik V pow.Zjazdu Hist. Pols. W W-wie w 1930 , Lwów 1930
A.Chmiel – Organizacja miejska i cechowa , Kraków 1902, Rocznik Krakowski t. IV Kraków 1904
A.Chomicki –Herby miast i ziem polskich Warszawa 1939
E. Chwalewik – Zbiory polskie , Warszawa 1926 
S. Czołowski – Sprawy wołoskie w Polsce do roku 1412, lwów 1891
Daszyńska – Golińska –Miasta i cechy w dawnej Polsce, Warszawa 1906
L. Dargun – O źródłach prawa miast polskich w XVI w . Rozprawy Fil-Hist. AU Kraków 1888
Dąbkowski Przemysław – Szkice średniowieczne , Księga Pamiątkowa ku czci WŁ. Abrahama – Lwów 1930
J. Dąbrowski- Kraków a Węgry w wiekach średnich. Kraków 
J. Dąbrowski – Ostatnie lata Ludwika Wielkiego 1370-1382 Kraków 1918
J. Dąbrowski – Elżbieta Łokietkówna ; RAH
J. Dąbrowski – Z czasów Łokietka , Studia nad stosunkami polsko – węgierskimi w XIV w – Rozprawy AU, Wydz. Fil-Hist Kraków 1916 
A.Dębińska – Zygmunt I , zarys dziejów wewnętrzno- politycznych w latach 1540-1548, Poznań 1948. Prace Kom. Hist. Poz, Tow. Przyj. Nauk t.XIV
E. Długopolski – Władysław Łokietek na tle swoich czasów, Wrocław 1951 
E.Długopolski – Bunt wójta Alberta . Rocz. Krak. 1904
J. Długosz – Historia Polski – Warszawa 1958
M.Dobrowolska-Rozwójosadnictwa na ziemi bieckiej . Wrocław 1957 Miasto zaginione w przeszłości
K.Dobrowolski- Migracje wołoskie na ziemiach polskich :Pamiętnik V zjazdu Hist. Pol, Warszawa 1930
Działyński :Zródła do dziejów Unii –Poznań 186 
Akta sejmikowe- wyd. S. Kutrzeba- Kraków 1932 
K. Fedorowicz- Dostojnicy i urzędnicy świeccy woj. Krak – Kraków 1896 
L.Finkel – Polityka czeska i węgierska Jagiellonów Przegląd Hist. T.XXIII
M.Friedberg – Kultura polska a niemiecka , Poznań 1946
M. Friedberg – Zagadnienie historii miast polskich do połowy XVIII wieku. Warszawa 1953 Pierwsza Konf. Metod. Hist. Polski
Z. Gloger – Geografia historyczna ziem dawnej Polski Kraków 1900
A.Grabowski – Starożytności historyczne polskie Kraków 1840
S. Górzyński – ze studiów nad prawem składowym w Małopolsce w XIV-XV w- Warszawa 1933
K. Hartleb – Dla pomnożenia chwały Bożej Jagiełłowej Jadwigi fundacje i darowizny 
K.Hartleb – Postulaty badań nad humanizmem i reformacją w Polsce w zakresie zagadnień kulturalnych , Pamiętnik Pow. Zjazdu Hist. Pol w Warszawie w 1930 r –Lwów 1930
A. Helcel – Pomniki z ksiąg dawnych sądowych ziemskich i grodzkich ziemi krakowskiej (Starodawne prawa pol. Pomniki II) Kraków 1870;
S. Herbst – Miasta i mieszczaństwo w Polsce . Warszawa 1954
Historia Polski – Warszawa 1957
Inglot S. Historia społeczna i gospodarcza średniowieczna Wrocław 1949
Ivanyi Bela –Bartla szabad kir. Vanos leveltera.1319-1501 Budapeszt 1910 
Janota – Zapiski o Bardyjowie i najbliższej okolicy ,Rocz. Tow. Nauk.Krak.-Kraków 1862 
Z. Kaczmarczyk- Monarchia Kazimierza Wielkiego , Poznań 1947
Z. Kaczmarczyk – Kazimierz Wielki 1333 - 1370.Warszawa 1948
R.Kaleta – Ponury dokument upadku m. Biecza , Wrocław 1956, 
J.Kamińska – Grody wczesnośredniowieczna ziem Polski środkowej na tle osadnictwa, Łódź 1953
A.Karbowiak – Dzieje szkół i wychowania w Polsce, Petersburg 1898-1903, Lwów 1903
A. Karbowiak – Studia statystyczne z dziejów UJ – Kraków 1905
S. Krakowski – Geneza miast w Polsce- Wiad. Hist 1949
S. Kot – Szkolnictwo parafialne w Małopolsce w XVI _ XVIIIw . Lwów 1912
A. Kraushar – Olbracht Łaski . Warszawa 1882
St. Kutrzeba- Akta odnoszące się do stos. handlowych Polski z Wągrami z lat 1354-1505 Arch. KomisjiHist.PAU-Kraków1902,
S. Kutrzeba – Sądy ziemskie i grodzkie w wiekach śrewdnich (woj. Krak 1374-1501) RPH Kraków 1901
St. Kutrzeba – Starostowie, ich początek i rozwój do końca XIV w. Rozprawy AU. Wydz. F-H, Kraków. 1903
S. Kwiatkowski – Wykaz dostojników i urzędników świeckich i duchownych z czasów Władysława Warneżczyka 1434 – 1444. Archiwum komisji Hist. T.III 
Fr. Kącki – Ludność powiatu bieckiego od I połowy XIVw do II połowy XVI – Historia ,organ Młodych Historyków 1937;
S. Komornicki – Kultura artystyczna w Polsce czasów odrodzenia . Kultura staropolska Kraków 1932;
H. Langerówna – System obrony doliny Dunajca w XIV w Kraków 1929 . Prace Krak. Oddz. Pol. Tow. Nauk.
K. Lepszy – polityka zagraniczna polski w XVI i XVII w Konf. Medod. Hist. Pol. Warszawa 1953 
J. Lelewel – polska dzieje i rzeczy jej .Poznań 1856
X.Liske –Studia z dziejów wieku XVI, Poznań 1867
S. Leszczyński – Osadnictwo zachodnich Karpat polskich. Wiad. Geogr. 1934
S.Łempicki – Renesans i humanizm w Polsce , Kraków 1952
A.Mączak – Zagadnienia produkcji sukienniczej w Polsce w XVI i XVII w. I Konf. Metod. Hist. Pol. 195 
A. Mączak- Rola kontaktów z zagranicą w dziejach sukiennictwa polskiego w XVIw i w I poł. XVII Przegląd Hist. XLVIII Warszawa 1952
A. Mączak H. Samsonowicz. B. Zientara . Z dziejów rzemiosła w Polsce. Warszawa 1954
W. Mączkowski – Prowizorowie szpitalni w dawnej Polsce, Kraków 1907, Przegląd Historyczny t.V
K. Macherzyński – O magistratach miast polskich a w szczególności m. Krakowa .Kraków 1845
Z. Modzelewski – Tło społeczne nauki polskiej w dobie Odrodzenia . Warszawa 1953
s. Morawski – Historia U.J Kraków 1900
K.Niesiecki – Herbarz polski , Lipsk 1839 - 1846
M. Orłowicz-Przewodnik po Spiszu i Orawie – W-wa 1921
Pamiatky a Muzes.S.Martin 1956, 
F. Papee – Przełom w stosunkach miejskich za Kazimierza Jagiellończyka . Studia i szkice z czasów Kazimierza Jagiellończka . Warszawa 1907
F.Papee – Wiadomość o archiwach węgierskich i materiałach ich do dziejów polskich w II połowie XV w. Arch. Kom. Hist. T. VIII
H.Parzyna – Odrodzenie i reformacja (Złoty wiek Polski w XVI wieku) Toruń 1948
A. Pawiński –Polska w XVI w . pod względem geograficzno – statystycznym , Warszawa 1883
Fr. Piekosiński – Rycerstwo polskie w wiekach średnich, Kraków –1896, 
Fr. Piekosiński – O sądach wyższych prawa niemieckiego , Rozprawy Akademii Umiejętności Wydz. Filoz.-Hist. 
W. Pociecha – Czasy i ludzie Odrodzenia Poznań 1949
Wł. Pociecha –Królowa Bona ,Poznań1949, 
A. Prochaska –Sprawy wołoskie w XV w – Lwów 1891
A. Prochaska – Król Władysław Jagiełło . Kraków 1908 
Jan Ptaśnik –Bonerowie ;Rocz.Krak.Kraków1905
J. Ptaśnik – Miasta i mieszczaństwo w dawnej Polsce. Warszawa 1949;
J.Rafacz - Biecka ordynacja bartna 1538 r Thmis pol.8 1933
J. Rutkowski – Historia gospodarcza Polski, Warszawa 
Roman Rybarski – Gospodarka m. Biecza w XVI wieku –Ekonomista 1909; 
Wł. Sarna - Opis powiatu jasielskiego - Jasło 1908 
W, Urban Reformacja mieszczańska w powicie bieckim 
l.Siemieński – Dodatki do Gazety Lwowskiej r 1851-53; 1855-56
A. Sokołowski – Dzieje Polski . Wiedeń 1896
Spominki podkarpackie wyd. A. Bielowski . Głos –Lwów 1861 Nr 37
Starożytności historyczne polskie t.II Kraków 1840 , 
A.Grabowski : Listy Płazy do Kromera;
Studia z dziejów kultury polskiej – Warszawa 1949
S.Surowiecki – O upadku przemysłu i miast w Polsce .Kraków 1861;
K.Szajnocha –Szkice historyczne ,Warszawa 1876
B.Szalkiewiczówna – przeobrażenia rynku małego miasta w świetle przykładów z woj. Krakowskiego. Czasopismo Geograficzne 1950/51
C. Thulie – jak wyglądały domy w dawnych miastach polskich . Lwów 1914
S. Tomkowicz – Inwentaryzacja zabytków sztuki w Bieczu. Teka Grona Konserwatorów Galicyi zach. T. I 
K. Tymieniecki – Napływ Niemców na ziemie polskie i znaczenie prawa niem. w wiekach średnich w Polsce. Roczniki Hist. 1934; Niemcy w Polsce j. w. R. 1936
K. Tymieniecki- Pisma wybrane . Warszawa 1956
K. Tymieniecki –procesy twórcze formowania się społeczeństwa polskiego w wiekach średnich. Warszawa 1921
K. Tymieniecki – Ze studiów nad dziejami osadnictwa i kultury średniowiecznej w Polsce. Kielce 1917
K.Tymieniecki – Zagadnienia początków miast w Polsce .Przegląd Hist. T.XII Warszawa 1919
S. Tync – Szkolnictwo i wychowanie w Polsce w XVI w- Kultura staropolska . Kraków 1932
B. Ulanowski – o kilku pomniejszych źródłach do dziejów pierwszego napadu Tatarów na Polskę, Czechy i Węgry. RAH t.XVII . Kraków 1884
B. Ulanowski – Drugi napad Tatarów na Polskę RAH t.XVIII. Kraków 1885
A. Walawender – Kronika klęsk elementarnych w Polsce i w krajach sąsiednich w latach 1450 – 1586. Lwów 1931. Badania z dziejów gosp.i społ. T. 10
Z. Wojciechowski – Momenty terytorialne organizacji grodowej w Polsce Piastowskiej . Studia nad hist. prawa pol. Lwów 1921
Z. Wojciechowski – Państwo polskie w wiekach średnich . Dzieje ustroju . Poznań 1948
B. Włodarski – Czechy a Polska w okresie rozbicia dzielnicowego . Pam. V Pow. Zjazdu Hist. Pol. w Warszawie t. I Kraków 1930
S. Zacharowski – Początki parafii polskich. Studia ku czci S. Zakrzewskiego . Kraków 1908